علوم شناختي (cognitive science)

وقتی به لیست پردرآمدترین رشته‌های تحصیلی جهان و به دنبال آن ایران، نگاهی بندازید خبری از رشته‌ی علوم شناختی نیست. بلکه در این لیست شاهد عناوینی مانند MBA، Social Science، game tester و… خواهید بود.

سوالی که اینجا مطرح می‌شود این است که، پس چرا علوم شناختی بخوانیم؟ آینده و بازار کاری رشته علوم شناختی چیست؟

برگردید به ۱۰ سال پیش. سپس دوباره نگاهی به عناوین بالا بیندازید. آیا ۱۰ سال پیش موقعیت شغلی و یا حتی رشته تحصیلی تحت عنوان “دانش شبکه های اجتماعی” بود؟ همان طور که می‌دانید پاسخ این پرسش خیر است.

علوم شناختی نیز رشته‌‌ای متعلق به آینده است. شما باید امروز در این رشته تحصصیل کنید تا جزو اولین‌های سال‌های آینده باشید. علوم شناختی در حال حاضر در میانه راه است. عمر این رشته در جهان کم است و هر روز محققان جدیدی به این حوزه ملحق می‌شوند. نکته قابل توجه این است که بخشی از این آینده، آغاز شده و برخی از نشانه‌های آن را نیز در زندگی روزمره امروزی، میتوان مشاهده کرد. از آنجایی که علوم شناختی میان رشته‌ایست تمامی علوم دیگر را میتوان از منظر شناختی بررسی کرد.

قاعده‌ای که در حال حاضر بر دنیای کار حاکم است، خلاقیت و کارآفرینی‌ست. در ایران اغلب فارغ التحصیلان رشته‌های دانشگاهی بیکار هستند یا در زمینه‌های غیر مرتبط کار می‌کنند. مشکل بدتر بی سوادی فارغ التحصیلان است. شما چه در رشته علوم شناختی و چه در رشته‌های دیگر نیازمند خلاقیت و تخصص هستید. اگر جزو افرادی هستید که صرفا میخواهید چند واحد پاس کنید و بعد از آن یک کار حاضر آماده تحویل بگیرید، علوم شناختی مناسب شما نیست.

ورودی‌های ارشد و دکتری علوم شناختی در ایران، در مقاطع تحصیلی قبلی از رشته‌های مختلفی فارغ التحصیل شده‌اند و بیشتر با هدف ارائه رویکرد شناختی در زمینه کاری گذشته وارد این رشته می‌شوند.

شما هر رشته‌ای را میتوانید از منظر شناختی بررسی کنید.در واقع آینده و بازار کاری رشته علوم شناختی دست خود شماست.

مهندسی کامپیوتر خوانده اید و به هوش مصنوعی علاقه مندید؟ یکی از مهمترین و جنجالی ترین مباحث در علوم شناختی، طراحی هوش مصنوعی‌ست.

رشته شما مهندسی پزشکی بوده است؟ نه تنها می‌توانید در طراحی تجهیزات نقشه برداری و شناخت مغز فعالیت کنید بلکه میتوانید حسابی در حوزه توابخشی شناختی بدرخشید.

کاردرمانی و پرستاری خوانده اید؟ نوروفیدبک و کلینیک‌های این حوزه در ایران بسیار نوپاست.

به کار پژوهش در بیماری‌های خاص علاقه دارید؟ یکی از کارهای حوزه توانبخشی شناختی کمک به یادگیری و توجه کودکان سندرم دان و بیش فعال و… است.

معمار هستید؟ پروژه ساخت را چطور از منظر شناختی طراحی کنید تا کارفرما بهترین نتیجه را از هدف پروژه دریافت کند؟

طراح گرافیک هستید و به هنر علاقه دارید؟ سفارش‌های تبلیغاتی را چطور طراحی کنید که بالاترین تاثیر را در ذهن مخاطب بگذارد؟

مدیریت کسب و کار خوانده اید؟ هیچ گرایشی مثل علوم شناختی نمیتواند به شما کمک کند که بفهمید مخاطبان شما چطور فکر می کنند.

این لیست را میتوان به تمامی رشته‌ها گسترش داد. شما باید خودتان زمینه کاری را در این رشته پیدا کنید و آن را اجرا کنید. از آنجایی که این رشته در ایران نوپاست زمینه‌های کاری برای آن بسیار بکر و آماده بهره برداریست. برای مثال در حال حاضر عنوان های شغلی آینده و بازار کاری رشته علوم شناختی که در ایران اجرایی شده بدین صورت است:

پژوهش
هوش مصنوعی
رباتیک
کلینیک‌های مشاوره‌ای با رویکرد شناختی
تجهیزات نقشه برداری از مغز و توانبخشی
نورومارکتینگ. این حوزه یکی از پر درآمدترین حوزه‌های کاری جهان است. هر جایی که محصول یا خدمتی را ارائه می کند به این دانش احتیاج دارد.
حوزه‌های توانبخشی. مراکزی مانند پژوهشکده مغز و شناخت دانشگاه شهید بهشتی به طور اختصاصی بر روی این حوزه فعالیت میکنند.
برخی از نهادهای نظامی و ...